Niemiecka filozofia klasyczna




Niemiecka filozofia klasyczna jest wpływowym nurtem w filozoficznej myśli New Age . Podsumowuje swój rozwój w tej części historii Europy Zachodniej. Ten trend obejmuje filozoficzne nauki I. Kanta , I. Fichtego , G. Hegla , F. Schellinga , L. Feuerbacha . W nowy sposób postawili wiele problemów filozoficznych i ideologicznych, których nie rozwiązał ani racjonalizm, ani empiryzm, ani oświecenie. Myśliciele ci są połączeni przez wspólne ideologiczne i teoretyczne korzenie, ciągłość w formułowaniu i rozwiązywaniu problemów. Przez "klasyczną" rozumie się najwyższy poziom jej przedstawicieli i wagę problemów rozwiązanych przez tę filozofię.

Formowanie klasycznej formy filozofii w jednym z podręczników jest rozważane, zaczynając od Kartezjusza, i to ma swoją własną logikę. Autorzy podręcznika podkreślają następujące obszary w klasycznej tradycji filozoficznej.

I. Filozofia oświecenia (XVII - XVIII wiek.)

1. Racjonalizm: R. Descartes, B. Spinoza, G.V. Leibniz.

2. Empiryzm: T. Hobbes, J. Locke i inni.

3. Francuski oświecenie: F.M. Voltaire, S. Montesquieu, J.-J. Rousseau, J.O. Lametri, P. Holbach, C. Helvetius, D. Diderot i inni.

Ii. Niemiecki idealizm (XVIII - XIX w.): I. Kant, I.G. Fichte, F.V. Schelling, G.V.F. Hegel i inni

Tutaj, jak widzimy filozofię XVII wieku , tj. epoka kształtowania się filozofii czasu nowego jest przypisywana przez autorów do filozofii oświecenia. Autorzy z pewnością mają rację i nie ma w tym żadnej sprzeczności, ponieważ racjonalistyczna filozofia i filozofia empiryzmu epoki nowożytnej miały charakter oświecający. Co więcej, w ciągu XVII-XIX wieku, z całą różnorodnością koncepcji filozoficznych, dominował model filozoficznego podejścia do świata, który można określić jako "racjonalizm i oświecenie". Ale jeśli chodzi o klasyczną niemiecką filozofię, to tylko wraz z nią zaczyna się przesunięcie akcentów z analizy natury na badanie człowieka, ludzkiego świata i historii. Po raz pierwszy przedstawiciele klasyków niemieckich zdają sobie sprawę, że człowiek nie żyje w świecie przyrody, ale w świecie kultury. Co więcej, w okresie postklasycznym wektor gnoseologiczny i ontologiczny w dużej mierze porusza problem istoty i bytu człowieka.

Cechami charakterystycznymi filozofii klasycznej są: po pierwsze świadomość racjonalno-teoretyczna, dzięki której można wyjaśnić najróżniejsze zjawiska ducha i rzeczywistości; po drugie, systematycznego i holistycznego wyjaśnienia świata, opartego na naturalnej uporządkowaniu i harmonii świata (dostępnej dla racjonalnego zrozumienia); po trzecie, skoro na świecie panuje porządek naturalny, uwarunkowany współzależnymi procesami (wiedza, który człowiek musi być zaangażowany), cały proces historyczno-filozoficzny jest także pewną integralnością.


border=0


Przy tej okazji napisał Hegel : "historia filozofii pokazuje ... że pozornie różne filozofie są tylko jedną filozofią na różnych etapach jej rozwoju ...". Naturalny (dany bytem) porządek świata był przedmiotem i celem wiedzy. Z punktu widzenia filozofii klasycznej człowiek jest niewspółmierny ponad świat i bycie, ponieważ jest zdolny do racjonalnej wiedzy. Ku zaskoczeniu wielu świat okazał się w rzeczywistości sposobem, w jaki ludzka myśl stworzyła go zgodnie z ustalonym wcześniej planem (w którym człowiek jest przyrównany do Boga). To pozwoliło twierdzić, że wnioski filozoficzne dotyczące struktury świata mają ten sam stopień dokładności, co wnioski geometrii lub matematyki. To nie przypadek wprowadzono terminologię matematyczną do filozofii: "metoda geometryczna" Spinozy, metody ścisłe nauki Locke'a, metoda matematyczna Kartezjusza, matematyka przyrodnicza i schematy a priori Kanta, intuicja intelektualna Fichtego, itp.

Rola umysłu (umysłu podmiotu znającego) w filozofii klasycznej jest tak duża, że ​​rzeczywistość (jako coś niezależnego od człowieka) i jej konstrukcja przez umysł pokrywają się. W epoce klasycznej opracowano aparat kategoryczny i techniki filozoficznego myślenia, specjalne metody argumentacji i dowody, które różnią się od konkretnego naukowego i charakteryzują filozoficzne podejście do doświadczenia. Cechą racjonalnych systemów filozoficznych jest ich pragnienie kompleksowości. W większym stopniu objawiło się to w filozoficznym systemie Hegla.



Punktem kulminacyjnym rozwoju filozoficznej myśli światowej są osiągnięcia niemieckiej filozofii klasycznej końca XVIII - pierwszej połowy XIX wieku. Niemiecka filozofia klasyczna stworzyła uniwersalny i wszechstronny obraz świata, usystematyzował podstawową wiedzę ludzkości o przyrodzie, społeczeństwie, o procesie poznania. Najwyższe osiągnięcia filozoficznych klasyków związane są z twórczością Immanuela Kanta (1724 - 1804) i Georga Wilhelma Friedricha Hegla (1770-1831) .

Cechy charakterystyczne niemieckiej filozofii klasycznej:

1. Szczególne zrozumienie roli filozofii w dziejach ludzkości, w rozwoju kultury światowej. Klasyczni niemieccy filozofowie wierzyli, że filozofia miała być krytycznym sumieniem kultury, "duszą" kultury.

2. Prześledzono nie tylko historię ludzkości, ale także istotę ludzką.

3. Wszyscy przedstawiciele klasycznej filozofii niemieckiej uważali filozofię za specjalny system idei filozoficznych.

4. Klasyczna niemiecka filozofia rozwija holistyczną koncepcję dialektyki.

5. Klasyczna filozofia niemiecka podkreślała rolę filozofii w rozwoju humanizmu i podejmowała próby zrozumienia działalności życiowej człowieka [3].

Można argumentować, że przedstawiciele klasycznej filozofii niemieckiej podążali za oświecicielami XVIII wieku, a przede wszystkim francuskimi oświecicielami, którzy ogłaszali człowieka panem natury i ducha, potwierdzając moc rozumu. Jednocześnie byli oni rzecznikami otaczającej ich atmosfery społeczno-ekonomicznej, politycznej i duchowej: feudalnej fragmentacji Niemiec, braku jedności narodowej, orientacji rozwijającej się burżuazji na różne kompromisy (ponieważ po Wielkiej Rewolucji Francuskiej bali się rewolucyjnego rozwoju ); pragnienie posiadania silnej potęgi monarchicznej i potęgi militarnej.

Immanuel Kant

I. Kant - twórca klasycznej niemieckiej filozofii, dokonał rewolucji w filozofii, której istota polega na uznaniu wiedzy za działanie postępujące zgodnie z własnymi prawami. Główne prace to: "Krytyka czystego rozsądku" (teoria poznania), "Krytyka praktycznego umysłu (nauczanie etyczne)," Krytyka sądu ( estetyka ).

Praca Kanta podzielona jest na dwa okresy: podkrytyczny (od 1746 do 1770) i ​​krytyczny (od 1770 do śmierci). W okresie podkrytycznym Kant zajmował się głównie problemami kosmologicznymi, tj. pytania o pochodzenie i rozwój wszechświata. W swojej pracy "Uniwersalna historia naturalna i teoria nieba" Kant uzasadnia ideę samokształcenia się Wszechświata z "oryginalnej mgławicy". Kant wyjaśnił pojawienie się układu słonecznego, opierając się na prawach Newtona. Według Kanta Kosmos (przyroda) nie jest stałą, niehistoryczną edukacją, ale jest w ciągłym ruchu, rozwoju. Kosmologiczna koncepcja Kanta została później rozwinięta przez Laplace'a i przeszła do historii jako "hipoteza Kanta-Laplace'a".

Drugi, najważniejszy okres działalności Kanta wiąże się z przejściem od ontologicznej, kosmologicznej perspektywy do zagadnienia porządku epistemologicznego i etycznego. Ten okres nazywany jest "krytyczny", ponieważ związany jest z wydaniem dwóch najważniejszych dzieł Kanta - "Krytyki czystego rozumu", w których skrytykował zdolności poznawcze człowieka i krytykę praktycznego rozumu, w którym rozumiana jest natura ludzkiej moralności. W tych pracach Kant sformułował swoje główne pytania: "Co mogę wiedzieć?", "Co powinienem zrobić?" I "Czego mogę się spodziewać?" Odpowiedzi na te pytania ukazują istotę jego filozoficznego systemu.

W Critique of Pure Reason Kant definiuje metafizykę jako naukę o absolutach, ale w granicach ludzkiego umysłu. Znajomość Kanta opiera się na doświadczeniu i zmysłowej percepcji. Kant zakwestionował prawdę o całej wiedzy ludzkości o świecie, wierząc, że człowiek próbuje wniknąć w istotę rzeczy, zna ją z wypaczeniami, które pochodzą od jego zmysłów. Uważał, że granice umiejętności kognitywnych człowieka powinny zostać zbadane jako pierwsze. Kant przekonywał, że cała nasza wiedza o przedmiotach nie jest wiedzą o ich esencji (aby wskazać, który filozof wprowadził pojęcie "rzeczy samej w sobie"), a jedynie wiedzę o zjawiskach rzeczy, tj. o tym, jak rzeczy manifestują się, objawiają się nam. "Rzecz sama w sobie", według filozofa, jest nieuchwytna i niepoznawalna. W literaturze historycznej i filozoficznej stanowisko epistemologiczne Kanta często nazywa się agnostycyzmem .

Teoria wiedzy Kanta opiera się na uznaniu istnienia wiedzy przed-eksperymentalnej lub wiedzy priori , która jest wrodzona. Pierwsze przedświadome formy świadomości to przestrzeń i czas. Wszystko, co człowiek wie, zna w formie przestrzeni i czasu, ale nie jest wpisane w "rzeczy same w sobie". Od zmysłów proces poznania przechodzi do rozumu, a od niego do umysłu. Rozum, który wykracza poza swoje granice, tj. granice doświadczenia są już umysłem. Rola rozumu, zdaniem Kanta, jest wyższa niż inne ludzkie zdolności poznawcze. Zdolność do supersensownej wiedzy, nazwał transcendentalną apercepcję . Oznaczało to, że osoba już od urodzenia miała możliwość orientacji w przestrzeni i czasie. Nawet zwierzęta mają wrodzone instynkty (np. Małe kaczuszki podchodzą do wody i zaczynają pływać bez żadnego treningu). Dzięki transcendentalnemu apercepcji w ludzkim umyśle możliwa jest stopniowa akumulacja wiedzy, przejście od wrodzonych idei do idei racjonalnej wiedzy.

System filozoficzny Kanta nazywany jest także krytycznym, czyli transcendentalnym idealizmem . Transcendenty (od łacińskiego: Transcendere - to overstep) nazywane są przed-eksperymentalnymi, supersensownymi koncepcjami, które są poznawane tylko intuicyjnie.

Na poziomie wiedzy świata poprzez rozum praktyczny człowiek, zgodnie z I. Kant, wykorzystuje wiedzę uzyskaną z "używania czystego" lub teoretycznego powodu . Praktyczny powód ukierunkowuje człowieka na jego zachowanie w społeczeństwie, w życiu w ogóle. Podstawą zachowania podmiotu jest "autonomiczna wola" oraz reguły lub maksymy rozwinięte w społeczeństwie. Autonomiczna zachęci człowieka do działania - dobra lub zła. Najważniejszym regulatorem zachowania ludzi, ograniczającym ich wolę, jest prawo moralne, według Kanta, kategoryczny imperatyw .

Dla Kanta ludzkie zachowanie powinno opierać się na trzech maksimach:

1. Działaj zgodnie z zasadami, które mogą stać się prawem uniwersalnym.

2. W działaniach wynika z faktu, że człowiek ma najwyższą wartość.

3. Wszystkie działania muszą być podejmowane z korzyścią dla społeczeństwa.

Nauczanie etyczne Kanta ma wielkie znaczenie teoretyczne i praktyczne, ukierunkowuje osobę i społeczeństwo na wartości norm moralnych i niedopuszczalność ich zaniedbywania ze względu na samolubne interesy.

Zatem wszelka moralność w społeczeństwie musi być oparta na poszanowaniu poczucia obowiązku: osoba musi, w odniesieniu do innych ludzi, przejawiać się jako racjonalna, odpowiedzialna i surowa istota, która przestrzega zasad moralnych.

I. Kant zaproponował również , opierając się na kategorycznym imperatywie, aby zmienić życie ludzi w społeczeństwie, aby stworzyć nowy "etyczny system społeczny".

Uważał, że ludzie żyją jak w dwóch wymiarach:

1) wśród regulacji i ustanowienia w państwie;

2) w procesie ich życia w społeczeństwie, w świecie moralności.

Świat oficjalnie regulowany przez państwo i Kościół, I. Kanta nie uważał prawdziwie ludzkiego świata, ponieważ taki świat, jego zdaniem, opiera się na przesądach, oszustwach i pozostałościach zwierzęcych zachcianek w człowieku.

Tylko społeczeństwo, w którym ludzkie zachowanie będzie rządzone przez dobrowolne wdrażanie praw moralnych, a przede wszystkim kategoryczny imperatyw, może dać prawdziwą wolność człowiekowi. Kant, formułując prawo moralne - imperatyw moralny "działaj tak, aby twoje zachowanie mogło stać się uniwersalną zasadą", wysunął ideę "wiecznego pokoju" opartego na niekorzystnej sytuacji ekonomicznej i prawnym zakazie wojny.

Idee Kanta kontynuowały i rozwinęły filozof Johann Gottlieb Fichte (1762-1814). Jego koncepcja nazywała się "nauka". Uważał, że filozofia jest podstawową nauką, która pomaga rozwijać zunifikowaną metodę wiedzy. Najważniejsze w wiedzy filozoficznej jest intuicja intelektualna. W procesie poznania podmiot oddziałuje z przedmiotem, jego świadomość działa jako zasada aktywna i twórcza.

Proces wiedzy, według Fichtego, przebiega w trzech etapach:

1) "Ja" potwierdza siebie, tworzy siebie;

2) "ja" przeciwstawia się "nie-ja" lub przedmiotowi;

1) "Ja" i "Nie-Ja", ograniczając się nawzajem, tworzą syntezę.

Do naturalnego pytania: "Czy obiekt istnieje bez podmiotu czy nie?" - Filozofia Fichtego odpowiada, że ​​nie ma przedmiotu bez podmiotu. To znaczy, tylko aktywne "ja", czyli wola podmiotu, poprzez interakcję z przedmiotem, jest w stanie zmienić świat i ustanowić w nim siebie.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

G. Hegel jest jednym z najwybitniejszych filozofów swoich czasów, przedstawicielem niemieckiego klasycznego idealizmu. Filozofią Hegla jest - ukończenie całej zachodniej historii filozofii, ukończenie filozofii czasu nowego i klasycznego niemieckiego idealizmu.

Główne prace filozoficzne. Hegel: "Filozofia Ducha", "Nauka logiki", "Encyklopedia nauk filozoficznych". W związku z tym system filozoficzny składa się z trzech części: logiki, filozofii natury i filozofii ducha. Według Hegla logika jest najważniejszą częścią systemu, jest to obszar "czystej myśli" istniejącej przed podmiotem i przedmiotem. Logika poprzedza historię i naturę, tworzy je. Logika jest podzielona na trzy części: doktrynę istnienia, istoty i koncepcji. Według Hegla subiektywna logika (nauczanie ludzkiego myślenia) musi być poprzedzona logiką obiektywną - nauką dialektycznego samodoskonalenia się Absolutnej Idei (Światowego Ducha, Boga ). Najważniejsze w filozofii Hegla jest udowodnienie, że świadomość, życie ducha i myślenia określają prawa natury i społeczeństwa. Duch na najwyższym poziomie rozwoju (w sztuce, religii, filozofii) uosabia tylko to, co jest nieodłączne w myśleniu.

Hegel wierzy, że poprzez myślenie osoba odkrywa tożsamość podmiotu i przedmiotu. Hegel nazywa tę tożsamość ideą. Odkrycie idei, rozumienie przez człowieka ich cnót, zmusza do rozpoczęcia filozofowania nie z tematu, ale z samych idei. Filozofia to pojmowanie świata w ideach. Aby podnieść filozofię do poziomu nauki, Hegel buduje system idei i próbuje wyprowadzić następną z jednej idei. Filozofia w Heglu staje się nauką o ideach, logiką ruchu idei, logiką dialektyczną.

Przyczyną przepływu pomysłów są sprzeczności. Sprzeczności są nie do wykorzenienia i są nieodłączne w każdej idei: to oni zmuszają człowieka do przejścia od jednej idei do drugiej, doskonalszej, nie abstrakcyjnej, ale konkretnej. Z logiki Hegel przechodzi do filozofii natury. Twórcą natury jest idea, która generuje naturę. Natura rozwija się etapami: mechanizm, chemia, organizm. Ze względu na głębię i moc myśli dialektycznej Hegel w The Philosophy of Nature wyraził szereg cennych domysłów na temat połączenia między poszczególnymi poziomami natury organicznej i nieorganicznej oraz prawami wszystkich zjawisk na świecie.

Największą zasługą Hegla jest rozwój problemów dialektyki. Nauki dotyczące rozwoju dialektycznego wyprowadził jako zmianę jakościową, przejście starego na nowe, przejście z formy wyższej do niższej. Odkrył związek między wszystkimi procesami na świecie. Hegel stworzył niedościgniony system kategorii dialektyki i odkrył związek między nimi: istotą, treścią, ogólnym, koniecznym, prawem, zjawiskiem, formą, indywidualną, losową, kategorie te organicznie przekształcają się w siebie. Istota dialektycznej metody Hegla wyrażona jest w schemacie nazywanym triadą (ponieważ zawiera trzy główne elementy).

Podstawowe prawa dialektyki :

1) prawo przejścia zmian ilościowych na jakościowe;

2) prawo jedności i walka przeciwieństw;

3) prawo negacji negacji.

W dziedzinie pojęć społecznych i filozoficznych Hegel wyraził wiele cennych idei: o znaczeniu historii, o zrozumieniu prawidłowości historycznych, o roli jednostki w historii. Hegel miał największy wpływ na obszary filozofii państwowej i filozofii historii. Ogólna historia świata uważana jest przez niego za proces samoświadomości ducha światowego, a zarazem jako "postęp w świadomości wolności". Wolność polega na tym, że osoba zna swoją tożsamość z Absolutem i identyfikuje się z formowaniem obiektywnego ducha (państwa i prawa).

Zwolennicy Hegla, którzy przyjęli jego dialektyczną metodę, stali się znani jako Młodzi Heglianie. Chcieli zmienić system państwowy, chcieli zreformować państwo. Zwolennicy zachowania dawnych form życia - Starożytni Hegliści - usprawiedliwieni przez racjonalność rzeczywistością państwa feudalno-majątkowego. В 30-е - 40-е годы XIX века в Германии, как и в других странах Европы, шла теоретическая борьба между двумя этими ветвями послегегелевской философии. В ней отражались и сила воздействия гегелевских идей на общество, и общественная потребность в реализации прогрессивных идеалов.

К школе младогегельянцев в первоначальный период своей философской деятельности принадлежал Людвиг Фейербах (1803-1872).

Л. Фейербах в ряду немецких философов является представителем материалистического направления. Подвергнув критике идеализм, он выдвинул целостную и последовательную материалистическую картину мира. Он рассматривает материю как природное объективное начало мира, глубоко анализирует такие свойства материи, как движение, пространство и время. Он разработал теорию познания, в которой выступает как сенсуалист, высоко оценивая роль чувств в познании. Он полагал, что человек познает мир через свои ощущения, которые рассматривал как проявление природы. Фейрбах обосновал с высокой оценкой роли чувств в познании. Фейербах обосновал объективную ценность человека в системе мира, критикуя религиозные представления о человеке как творении Бога; разработал основные принципы гуманизма, исходя из представлений о том, что человек совершенная часть природы.

Фейербах является родоначальником антропологического материализма , но в то же время он оставался идеалистом в понимании общества. Он утверждал, что исторические эпохи различаются переменами в религиозном сознании. Христианство провозглашает любовь как главную творческую духовную силу, изменяющую мораль, отношение человека к человеку. По Фейербаху, любовь к богу выражает и любовь к человеку, так как бог есть отчужденная сущность человека. Через религию человек выражает свое чувство любви, устремленное к бессмертию. В этом духовном стремлении выражены и родовая сущность человека, и его идущая от родовой сущности идеальная сущность. Нравственное перерождение людей для Фейербаха становится движителем общественного развития. Его философия завершила классический этап немецкой философии и заложила основы немецкого материализма.

Вопросы для самопроверки

(первый уровень воспроизведения материала)